Φυτό του μήνα

Μάρτιος 2016

Helleborus odorus Waldst. & Kit. subsp. cyclophyllus (A. Braun) Maire & Petitm.

 

 

Το φυτό Helleborus odorus subsp. cyclophyllus (ελλέβορος ο κυκλόφυλλος) είναι ένα βαλκανικό ενδημικό υποείδος του είδους Helleborus odorus (ελλέβορος ο εύοσμος). Απαντάται σε ανοιχτά δάση, θαμνώνες και λιβάδια της ορεινής κυρίως ζώνης (700-1500 μ.), στο νότιο και κεντρικό τμήμα της βαλκανικής χερσονήσου, από το όρος Ερύμανθος της Πελοποννήσου μέχρι την Αλβανία, τη νότια Βουλγαρία και τη Σερβία. Αποτελεί το μοναδικό taxon του γένους Helleborus που απαντάται στην Ελλάδα, καθώς η παρουσία ενός άλλου είδους, του Helleborus orientalis, δεν έχει επιβεβαιωθεί έως σήμερα.

Το φυτό ανθίζει νωρίς την Άνοιξη (Μάρτιος-Απρίλιος), πριν ή παράλληλα με την έκπτυξη των φύλλων βάσης, τα οποία δεν διατηρούνται κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Τα άνθη είναι μεγάλα με πολυάριθμους στήμονες και 3-6 καρπόφυλλα. Το περιάνθιο αποτελείται από 5 μέρη ωχρού κιτρινοπράσινου χρώματος που παραμένουν και μετά την καρποφορία. Εσωτερικά του περιανθίου υπάρχει μια σειρά από μελιτοφόρα φύλλα που περιέχουν νέκταρ για την προσέλκυση των επικονιαστών.

Οι ελλέβοροι είναι δηλητηριώδη φυτά που περιέχουν τοξικές ουσίες όπως η ελλεβορίνη. Στην αρχαιότητα είχαν φαρμακευτική χρήση ενώ σήμερα έχουν δημιουργηθεί πολλές ποικιλίες και υβρίδια με καλλωπιστική χρήση.

Δ. Σαμαράς

Φεβρουάριος 2016

Muscari commutatum Guss.

 

 

Πολυετές ποώδες φυτό με ωοειδή βολβό. Τα φύλλα είναι συγκεντρωμένα στη βάση του φυτού, ενώ άφυλλος βλαστός καταλήγει σε έναν πυκνό βότρυ, που αποτελείται από γόνιμα και άγονα άνθη. Φύεται σε περιοχές χαμηλών υψομέτρων, σε ανοικτές πετρώδεις θέσεις σε φρύγανα, αραιά πευκοδάση, ελαιώνες και εγκαταλελειμμένους αγρούς. Ανθίζει συνήθως από τον Φεβρουάριο έως τον Απρίλιο. Στην Ελλάδα είναι αρκετά κοινό και έχει καταγραφεί από όλες τις χλωριδικές περιοχές.

Ι. Μπαζός

Ιανουάριος 2016

Arbutus unedo L.

 

 

Η κουμαριά είναι αειθαλής θάμνος (ύψους 1,5-3 m), κοινός στη Μεσόγειο που απαντάται σε υγρές, προστατευόμενες από ανέμους περιοχές, ελαφρά και γόνιμα εδάφη, στις παρυφές δασών και σε ασβεστολιθικές περιοχές της ευμεσογειακής ζώνης βλάστησης. Φλοιός τραχύς, θαμπά καστανός, απολεπιζόμενος. Φύλλα ωοειδή ή λογχοειδή, γυμνά, γυαλιστερά και σκουροπράσινα, βραχύμισχα με πριονωτές παρυφές. Τα άνθη είναι λευκά ή με ρόδινες αποχρώσεις, κωδωνοειδή σε πυκνές, κρεμάμενες φόβες. Ο καρπός της κουμαριάς είναι σφαιρική, σαρκώδης και εδώδιμη ράγα (διαμέτρου 1,5-2,0 cm), αρχικά κιτρινοπράσινη και κατά την ωρίμανση ερυθρορόδινη, με τραχεία και κοκκώδη επιφάνεια. Σπέρματα ωοειδή, ακανόνιστα (3x1,6 mm). Ωρίμανση καρπών Οκτώβριος-Ιανουάριος.

Ε. Δασκαλάκου

Δεκέμβριος 2015

Pinus peuce Grieseb.

 

 

Το είδος Pinus peuce (βαλκανική ή πενταβέλονη πεύκη) είναι ένα ενδημικό είδος πεύκης της Νότιας Βαλκανικής χερσονήσου. Εκτός από την Ελλάδα, απαντά σε Νότια Σερβία, Μαυροβουνιο, Αλβανία, ΠΓΔΜ και Βουλγαρία, όπου σχηματίζει αμιγείς ή μικτές συστάδες με άλλα κωνοφόρα και πλατύφυλλα είδη. Στη χώρα μας συναντά το νοτιότερο σημείο της εξάπλωσής του, εμφανιζόμενο σε μεμονωμένες θέσεις των βορείων συνόρων σε Μακεδονία και Θράκη.

Αναπτύσσεται στην ορεινή ζώνη σε υψόμετρα έως 1700 m, αποφεύγοντας τα εδάφη με ασβεστολιθικό γεωλογικό υπόστρωμα. Φθάνει σε ύψος συνήθως τα 30-35 m, αλλά έχουν αναφερθεί και ύψη μεμονωμένων ατόμων που αγγίζουν τα 42 m.

Οι βελόνες του εκπτύσσονται ανά 5 σε βραχυκλάδια, τα οποία περιβάλλονται από μεμβρανώδη κολεό, σε αντίθεση με όλα τα υπόλοιπα ελληνικά είδη πεύκης, στα οποία οι βελόνες εμφανίζονται ανά 2. Επιπλέον, το χαρακτηριστικό του κουκουνάρι, όταν ωριμάσει είναι στενά ωοειδές έως κυλινδρικό και ελαφρώς κυρτό, καθιστώντας την αναγνώριση του είδους εύκολη στο πεδίο.

Γιώργος Πουλής

Νοέμβριος 2015

Taxus baccata L.

 

 

Αειθαλές δένδρο ή θάμνος με ύψος έως 20 m. Η άνθιση λαμβάνει χώρα Μάρτιο-Απρίλιο και η ωρίμανση των σπερμάτων Σεπτέμβριο-Νοέμβριο. Απαντά σε δάση φυλλοβόλων, σε ασβεστόλιθους, σε υψόμετρα από 600 έως 1800 m, σε μικρές ομάδες ή μεμονωμένα άτομα. Απαντά σποραδικά στην ηπειρωτική χώρα, την Εύβοια και τη Θάσο. Εξαπλώνεται στη Δ. και Κ. Ευρώπη, τον Καύκασο και το Ιράν. Όλα τα μέρη του, εκτός από το σαρκώδες περίβλημα του καρπού είναι δηλητηριώδη για τα ζώα, ιδιαιτέρως τα σπέρματα.

Κατερίνα Κουτσοβούλου