Φυτό του μήνα

Δεκέμβριος 2017

Colchicum atticum Spruner 

Colch atticum Poulis
Colch atticum Poulis2

 

Το Colchicum atticum Spruner σαν γιορτινό στολίδι, έρχεται να φωτίσει το χειμερινό τοπίο, ανθίζοντας από τον Νοέμβριο μέχρι και τον Φεβρουάριο. Μικροσκοπικό γεώφυτο, τα λευκά ή ιώδη άνθη του εξέχουν μόλις λίγα εκατοστά πάνω από το έδαφος, ανάμεσα στα φύλλα που εμφανίζονται ταυτόχρονα κατά την άνθιση. Παρότι ακριβοθώρητο, είναι είδος ολιγαρκές, εμφανιζόμενο σε ανοιχτές πετρώδεις θέσεις ανάμεσα σε φρύγανα, μέσα σε αραιά πευκοδάση, ακόμη και σε ελαιώνες. Οι κάτοικοι των Αθηνών μπορούν να το βρουν ακόμη και στο λόφο του Λυκαβηττού, στο κέντρο της πόλης. Το όνομά του το οφείλει στην πρώτη ανεύρεσή του στην Αττική γη στα μέσα του 19ου αιώνα. Έκτοτε βρέθηκε σε Κορινθία, Εύβοια, Λέσβο, Σάμο, Κάλυμνο, Θάσο, καθώς και στην περιοχή του Νέστου. Εκτός της χώρας μας, συναντάται στη Ν. Βουλγαρία και την Τουρκία.

 

Γ. Πουλής

 

 

Νοέμβριος 2017

Spiranthes spiralis (L.) Chevall.

DSC03469
DSC03872
DSC03877
DSC03881

 

Το είδος Spiranthes spiralis είναι μια ορχιδέα, που σε αντίθεση με όλες τις υπόλοιπες ορχιδέες  της χώρας μας, που ανθίζουν την Άνοιξη, αυτή ανθίζει το Φθινόπωρο (Σεπτέμβριο έως Νοέμβριο). Έχει πάρει το όνομά της από τη σπειροειδή διάταξη που έχουν τα άνθη της. Το ανθοφόρο στέλεχος φύεται ακριβώς δίπλα σε ένα ρόδακα, η ζωή του οποίου διαρκεί για μια βλαστητική περίοδο και μετά ξεραίνεται. Από τη βάση του ξεραμένου ρόδακα βλαστάνει το ανθοφόρο στέλεχος το οποίο φέρει έως και 30 μικρά λευκοπράσινα άνθη. Τα άνθη που βρίσκονται χαμηλότερα ανθίζουν νωρίτερα σε σχέση με αυτά που βρίσκονται στο επάνω μέρος της ταξιανθίας. Η επικονίαση γίνεται με έντομα τα οποία προσελκύονται από νέκταρ. Το είδος εξαπλώνεται στην Ευρώπη, τη βόρεια Αφρική και την Ασία. Στην Ελλάδα βρίσκεται διάσπαρτο τόσο στην ηπειρωτική όσο και στη νησιωτική χώρα και συνήθως το συναντάμε σε λιβάδια και αραιούς θαμνώνες και δάση. Όπως όλες οι ορχιδέες της χώρας μας, το είδος Spiranthes spiralis προστατεύεται από την εθνική νομοθεσία (ΠΔ 67/1981) και από τη σύμβαση CITES.

 

Δ. Κοντάκος

 

 

Οκτώβριος 2017

Silene orphanidis Boiss.

 

 

Το είδος Silene orphanidis Boiss. είναι ένα σπάνιο τοπικό ενδημικό που απαντάται μόνο σε θέσεις γύρω από την κορυφή του όρους Άθως και σε υψόμετρο που κυμαίνεται από τα 1700 έως τα 2000 μ. Φύεται σε βραχώδεις πλαγιές και σχισμές ασβεστολιθικών βράχων σε ημι-σκιασμένες θέσεις, κοντά και πάνω από τα δασοόρια, με πολύ μικρό πληθυσμό που αποτελείται από 60 έως 100 άτομα. Η κατάσταση διατήρησης του είδους που περιλαμβάνεται στο Παράρτημα ΙΙ της Οδηγίας 92/43/ΕΕ με βάση την τελευταία εθνική αναφορά (2007-2012), προσδιορίστηκε ως Ικανοποιητική (Favourable), ενώ σύμφωνα με τον Ερυθρό Κατάλογο της IUCN, το είδος έχει καταταχθεί ως Κινδυνεύον (Endangered-EN). Το είδος δεν βρίσκεται σε άμεση απειλή λόγω των ειδικών συνθηκών που επικρατούν στο όρος Άθως. Το μικρό μέγεθος του πληθυσμού του θα μπορούσε να θεωρηθεί ως δυνητικός κίνδυνος.

Π. Δημόπουλος, Σ. Χαραλαμπίδης

Σεπτέμβριος 2017

Crocus cancellatus subp. mazziaricus

 

 

Ο Crocus cancellatus subp. mazziaricus είναι ένα γεώφυτο με εξάπλωση σχεδόν σε όλη την Ελλάδα, με εξαίρεση την Κρήτη και τα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου, τα Βαλκάνια και τη Βορειοδυτική Τουρκία. Πρόκειται για τον πρώτο κρόκο που ανθίζει το φθινόπωρο με περίοδο άνθισης από το Σεπτέμβριο εώς και το Νοέμβριο. Το είδος αυτό απαντάται από το επίπεδο της θάλασσας και έως τα 1500 μέτρα ενώ εντοπίζεται σε φρύγανα, πετρώδεις τοποθεσίες, θαμνώνες και ξέφωτα δασών.

Ο Κρόκος σύμφωνα με τη μυθολογία μεταμορφώθηκε στο φυτό από τον θεό Ερμή, ο οποίος τον σκότωσε κατά λάθος σε αγώνες δισκοβολίας. Στην Ιλιάδα, ο Όμηρος περιγράφει το χρώμα του ήλιου που ανατέλει κάτα τον ακόλουθο τρόπο: Η αυγή η κροκομαντούσα μεσ' απ' το μέγα ρέμα του Ωκεανού, το φως σε αθάνατους και θνητούς να φέρει.

Σ. Οικονομίδης

Αύγουστος 2017

Origanum microphyllum (Benth.) Vogel

 

 

Το είδος Origanum microphyllum είναι ένας πολυετής αρωματικός θάμνος, ενδημικό της Κρήτης, γνωστό στους ντόπιους με τα κοινά ονόματα «ματζουράνα» και «αντωναίδα» (στην Ανατολική Κρήτη). Εντοπίζεται στην ευρύτερη περιοχή των ορεινών όγκων των Λευκών Ορέων και της Δίκτης, σε μεγάλο υψομετρικό εύρος, από σχεδόν το επίπεδο της θάλασσας μέχρι και τα 1800 m. Ο συνήθης βιότοπός της είναι ανοιχτές πετρώδεις και βραχώδεις θέσεις, αλλά και φρύγανα και ανοίγματα δασών. Τα φυτά της ματζουράνας βρίσκονται σε άνθηση από Ιούνιο έως Αύγουστο, περίοδος κατά την οποία γίνεται και η συλλογή της, καθώς χρησιμοποιείται στην παρασκευή θεραπευτικών αφεψημάτων, πολύ συχνά μαζί με το κρητικό τσάι του βουνού (μαλοτήρα, Sideritis syriaca subsp. syriaca). Το πολύ ιδιαίτερο και έντονο άρωμά της, αρκετά διαφορετικό από αυτό των άλλων ειδών Origanum στην Κρήτη, οφείλεται στην επικράτηση των μονοτερπενοειδών (έναντι των φαινολικών ενώσεων) στη σύσταση του αιθέριου ελαίου. Σε σημεία που η κρητική ματζουράνα συνυπάρχει με την κοινή ρίγανη (Origanum vulgarum subsp. hirtum), συχνά εμφανίζεται το υβρίδιο Origanum x minoanum.

Α. Καλτσής